อุกเขปนียกรรม แปลว่า กรรมอันสงฆ์พึงทำแก่ภิกษุอันจะพึงยกเสีย(จากหมู่คณะ) อย่างไร?

ถาม. ภิกษุอยู่ในฐานะอย่างไร ชื่อว่า " อุกฺขิตฺตโก " ผู้อันสงฆ์ยกเสียแล้ว ? ภิกษุที่ไปคบด้วยภิกษุเช่นนั้น จะต้องอาบัติอะไร ด้วยสิกขาบทไหน ?
         ตอบ. ภิกษุผู้ไม่เห็นอาบัติ ไม่ทำคืนอาบัติ พระผู้มีพระภาคทรงอนุญาตให้สงฆ์ลงโทษ ทำอุกเขปนียกรรมแล้ว เรียกว่า " อุกฺขิตฺตโก " ผู้อันสงฆ์ยกเสียแล้ว,ไม่ได้สิทธิเข้าร่วมสังฆกรรมกับสงฆ์ จนกว่าสงฆ์จะประกาศยกเลิกอุกเขปนียกรรมนั้น. ภิกษุใดไปสมคบด้วย ท่านปรับอาบัติปาจิตตีย์ ด้วยสิกขาบทที่ ๙ แห่งสัปปาณวรรค.


อุกเขปนียกรรม แปลว่า กรรมอันสงฆ์พึงทำแก่ภิกษุอันจะพึงยกเสีย. ภิกษุใดถูกสงฆ์ทำกรรมนี้แล้ว ภิกษุนั้นชื่อว่า " อุกฺขิตฺตโก "  แปลว่า ผู้อันสงฆ์ยกเสียแล้ว ไม่ได้เพื่อจะทำสมโภค เพื่อจะเข้าสังวาส และเพื่อจะอยู่ร่วมด้วยภิกษุทั้งหลาย อธิบายว่า ถูกตัดสิทธิแห่งภิกษุชั่วคราว. การทำกรรมนี้ เป็นการลงโทษอย่างแรง สงฆ์ได้ทำเพราะไม่เห็นและเพราะไม่ทำคืนอาบัติ แก่ฉันนะภิกษุเป็นครั้งแรกได้ทำเพราะไม่สละทิฐิบาป แก่อริฏฐภิกษุเป็นครั้งแรก.

              ในภิกษุผู้เป็นอาทิกัมมิกะเหล่านี้ ภิกษุอัสสชิและปุนัพพสุกะ  ผู้ถูกทำปัพพาชนียกรรม และอริฏฐภิกษุ ผู้ถูกทำอุกเขปนียกรรมเพราะไม่สละทิฐิบาป ไม่ประพฤติอ่อนน้อม สึกเสีย กรรมนั้นจึงเป็นอันไม่ได้ระงับ ส่วนภิกษุเหลือจากนั้น ได้ประพฤติอ่อนน้อมสงฆ์ได้ระงับกรรมนั้น.